โรคร้ายของคนเมือง แก้อย่างไรดีหนอ??

By Mallika Pupa Kosolsak

urban disease 01 urban disease 02urban disease 03

ที่มา: (ซ้าย) http://hilight.kapook.com/img_cms2/user/fontip/etc/
shutterstock_42439816.jpg
,
(กลาง) http://files.pocketonline.net/Dunbine/lof2009-08-27/lof2009-08-27-14.jpg,
(ขวา) http://news.tlcthai.com/news/13179.html

วิถีชีวิตในเมือง..คุณแน่ใจแล้วหรอว่ามันสามารถทำให้คุณมีชีวิตที่สุขสบายขึ้นได้ ?? จากการที่คุณมีโอกาสการทำงานที่ดีกว่า อีกทั้งยังได้เงินเดือนที่สูงกว่าในจังหวัดอื่นๆ แต่อย่างไรก็ตาม สิ่งที่ดี ย่อมมีดาบสองคม..นั้นก็คือ “ภัยคุกคามสุขภาพของคนเมือง” สิ่งเหล่านี้ย่อมเกิดขึ้นได้เนื่องจากรูปแบบการดำเนินชีวิตและค่านิยมของผู้คนเมืองส่วนใหญ่นั้น ต้องใช้ชีวิตแข่งขันกับเวลาและภาระหน้าที่ที่รับผิดชอบ ทำงานหามรุ่งหามค่ำ เผชิญกับมลภาวะอยู่ทุกวี่วัน โดยไม่คำนึงถึงความเป็นอยู่ของตนเองว่ามันกำลังเผชิญกับความเลวร้ายมากน้อยเพียงใด ซึ่งสิ่งเหล่านี้ได้กำลังส่งผลกระทบต่อสุขภาพของคนเราโดยที่รู้ตัวและไม่รู้ตัว

อย่างไรก็ตาม ความสุขคือสิ่งที่ทุกคนปรารถนา แต่ปัจจุบันด้วยสภาพการดำเนินชีวิตที่แข่งขันตลอดเวลา สังคมที่เปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็ว ทำให้มนุษย์ทุกวันนี้ขาดหลักยึดในการดำเนินชีวิตที่ถูกต้อง คนส่วนใหญ่เชื่อว่าการมีความสุข คือการมีเงินทองมากๆ เพื่อจะได้สิ่งต่างๆที่ปรารถนา ตราบใดที่เรามีแรง เราต้องทำงานให้เต็มที่ เพื่อให้คุ้มค่ากับการใช้ชีวิต หรือบางคนอาจต้องส่งเงินเพื่อเลี้ยงครอบครัว หรือเพื่อยกฐานะตัวเอง ทุกคนล้วนมีเหตุผลของตัวเอง เพื่อละเลยการใส่ใจตนเอง แต่อันที่จริงแล้วนั้น สิ่งที่สำคัญไม่ต่างเช่นกันเลย นั่นก็คือ การมีสุขภาวะที่ดี ซึ่งเมื่อไหร่ก็ตามที่เราปล่อยปะละเลยมากเท่าใด แล้วโรคต่างๆ ดันเอาคืนกับตัวเราขึ้นมาจริงๆ เราก็จะเกิดความคิดที่ว่า เราไม่น่าทำอย่างนั้น เราควรจะทำแบบนี้ ซึ่งแท้ที่จริงแล้วเราควรจะใส่ใจตั้งแต่แรก ดังนั้นบทความนี้จึงอยากที่จะให้คนเมืองเกิดความตระหนัก และใส่ใจกับสิ่งที่สำคัญที่สุด นั้นก็คือ สุขภาพ ให้เพิ่มมากยิ่งขึ้น ซึ่งโรคร้ายที่มักจะเกิดขึ้นกับคนเมือง มีดังนี้

urban disease 04urban disease 05 urban disease 06 urban disease 07

ที่มา: http://www.job2u.biz/wp-content/uploads/2011/07/เครียด.jpg, http://images.thaiza.com/24/24_20091026110722..jpg, http://knowhow.swpark.or.th/jce_editor/images/back_pain_cincinnati.jpg,  http://www.scbsme.com/sf/ci/389/health_9-20120914-224501.jpg

     โรคเครียดปัจจุบันคนไทยเป็นโรคนี้เพิ่มขึ้นทุกๆ ปี ผู้คนในเมืองใหญ่มีปัญหาเรื่องของอารมณ์ ไม่ว่าจะโกรธง่าย ฉุนเฉียวง่าย อยู่กับความเครียดตลอดเวลาจากผลการวิจัยของกรมสุขภาพจิต กระทรวงสาธารณสุข พบว่า ในปี 2549 คนไทยมีแนวโน้มเป็นโรคเครียดในระดับสูงมากถึง 8 % เครียดระดับปานกลาง 33 % และเครียดระดับน้อย 57 % รวมทั้งคนที่อยู่ในช่วงอายุ 25-35 ปี ซึ่งเป็นวัยที่กำลังก้าวหน้าในหน้าที่การงาน มักเป็นโรคเครียดมากกว่าวัยอื่น เรียกกันว่า โรคผู้บริหาร
     โรคระบบทางเดินหายใจ มลภาวะเป็นพิษ สาเหตุหลักของโรคทางเดินหายใจ เช่น โรคปอด ไซนัส หวัด รายงานทางการแพทย์ของไทยพบว่าคนกรุงเทพฯ มีอัตราผู้ป่วยภูมิแพ้สูงถึง 50 % ต้นเหตุแห่งมลพิษก็มาจากโรงงานอุตสาหกรรมตามหัวเมืองใหญ่ๆ ทั่วโลก ที่ปล่อยหมอกควันพิษเข้าสู่ชั้นบรรยากาศ รวมทั้งไอเสียจากรถยนต์ที่มีปริมาณมากขึ้นทุกวัน
     โรคความผิดปกติของกล้ามเนื้อยุคไอทีแทบทุกคนในเมืองใหญ่ต้องนั่งทำงานกับคอมพิวเตอร์ การจ้องหน้าจอคอมพิวเตอร์ทั้งวัน ทำให้ตาพร่ามัว รังสีจากหน้าจอทำให้กล้ามเนื้อตาตรึงเครียด ซึ่งหากทิ้งไว้นานจะมีอาการปวดศีรษะร่วมด้วย กล้ามเนื้อเมื่อยล้า เป็นอาการเครียดของกล้ามเนื้อเมื่อใช้งานต่อเนื่องนานๆ
     โรคนอนไม่หลับการนอนหลับสนิทอย่างเพียงพอ มีความสำคัญต่อความเข้มแข็งของสุขภาพและวิถีการดำเนินชีวิต แต่ปัจจุบันมีคนจำนวนไม่น้อยมีปัญหาการนอนไม่หลับ โดยเฉพาะคนเมืองที่มีวิถีชีวิตการกินอยู่ผิดธรรมชาติ ผลการศึกษาทางการแพทย์พบว่า ประชากรผู้ใหญ่ในเมืองใหญ่กว่าร้อยละ 30 ไม่ได้รับการพักผ่อนนอนหลับอย่างมีสุขภาพและเพียงพอ ทำให้ไม่สามารถปฎิบัติภารกิจในแต่ละวันได้อย่างมีคุณภาพ เกิดจากหลายสาเหตุเช่น อาหาร รูปแบบการใช้ชีวิต การเจ็บป่วย การใช้ยา ความเครียด ความกังวล ฯลฯ
     โรคปลายประสาทอักเสบเกิดจากความผิดปกติของประสาทส่วนปลาย เป็นผลจากโรคเครียดและกล้ามเนื้ออักเสบ การได้รับสารพิษหรือโลหะหนักอย่างต่อเนื่อง รวมทั้งการนั่ง ยื่น หรือท่ายกของอย่างไม่ถูกต้องเป็นเวลานานๆ โรคนี้พบบ่อยในคนทำงานนั่งโต๊ะ รวมทั้งคนที่อาศัยในเขตอุตสาหกรรม โดยเฉพาะบริเวณที่มีมลพิษหนาแน่น
     โรคกระเพาะปัสสาวะอักเสบ ความรีบเร่งทำงาน รถติด ห้องน้ำไม่สะอาด ทำให้คนส่วนใหญ่เลือกที่จะกลั้นปัสสาวะ โดยไม่รู้เลยว่าปริมาณน้ำจะเพิ่มเป็นเท่าตัว ทำให้กระเพาะปัสสาวะบวม ซึ่งผู้หญิงมีท่อนำปัสสาวะสั้นกว่าผู้ชาย เชื้อโรคจะย้อนกลับเข้าไปสู่กระเพาะปัสสาวะ ทำให้เกิดการติดเชื้อได้ อาการของโรคนี้ จะทำให้คุณมีอาการปวดปัสสาวะมากกว่า 8 ครั้งใน 1 วัน หรือปวดปัสสาวะกระปริดกระปอย ต้องเข้าห้องน้ำบ่อย จนรบกวนการหลับนอน กลั้นปัสสาวะไม่อยู่
     โรคไมเกรนอาการปวดศีรษะอย่างรุนแรง บริเวณขมับหรือใกล้เบ้าตา ลักษณะการปวดจะรู้สึกปวดลึกเป็นจังหวะสอดคล้องกับการเต้นของหัวใจ เป็นสัญณาณเตือนของโรคไมเกรน เป็นโรคที่กำลังคุกคามประชาชนในเมืองใหญ่ อย่างน่าเป็นห่วง ข้อมูลจากคณะกรรมการการอาหารและยา ระบุว่า การปวดหัวไมเกรนส่วนใหญ่ จะพบในผู้หญิงมากกว่าผู้ชาย และช่วงอายุที่พบเป็นช่วงวัยทำงาน มากกว่าผู้สูงอายุ

ดังนั้นจึงเห็นได้ว่าโรคต่างๆเหล่านี้ ส่วนใหญ่ล้วนเกิดขึ้นจากพฤติกรรมที่ผิดๆของคนเรา โดยเริ่มตั้งแต่สภาวะจิตใจทางอารมณ์ที่เกิดความเครียดและส่งผลให้เกิดปัญหาสุขภาพอื่นๆตามมา เช่น นอนไม่หลับ วิตกกังวล จนกระทั่ง อาเจียน เครียดลงกระเพาะอาหาร ปัสสาวะบ่อยจนกระเพาะปัสสาวะอักเสบ เป็นไมเกรน หรือลุกลามถึงขั้นเป็นโรคหัวใจได้

โดยสิ่งที่เราควรจะปฎิบัติเพื่อช่วยลดภัยต่างๆตามมา คือ เราควรผ่อนคลายความเครียดทางร่างกาย เริ่มง่ายๆ ด้วยการออกกำลังกายให้เหมาะสมกับสภาพร่างกาย จะช่วยให้การทำงานของระบบเลือด ทางเดินหายใจ หัวใจ สมองดีขึ้น และแก้ปัญหาการนอนไม่หลับได้ รวมทั้งควรพักผ่อนให้เพียงพอ หรือจัดสภาพแวดล้อมในที่ทำงานใหม่ ให้น่าทำงานมากขึ้น เพื่อลดสภาวะตึงเครียด ส่วนเรื่องอาหารก็ควรลดคาร์โบไฮเดรต และแอลกอฮอล์ และหลีกเลี่ยงอาหารที่กระตุ้นไมเกรน เช่น ชา กาแฟ ผงชูรส เนย นม กล้วยหอม ส้ม เป็นต้น ส่วนการป้องกันโรคทางเดินหายใจที่เกิดจากปัญหามลพิษนั้น เราควรหลีกเลี่ยงการเดินทางในช่วงเวลารถติด พักอาศัยอยู่ในที่อากาศถ่ายเทหรือไปสูดอากาศนอกเมืองบ้าง เอาผ้าปิดจมูก เพื่อช่วยกรองสารพิษอีกที ส่วนพฤติกรรมการนั่งทำงาน เราก็ควรที่จะปรับอุปกรณ์คอมพิวเตอร์ให้เหมาะกับสรีระ เช่น ใช้แผ่นป้องกันแสง เพื่อป้องกันรังสี หรือเลือกใช้จอถนอมสายตา ควรปรับแสงสว่างหน้าจอให้เหมาะกับช่วงแต่ละเวลา และควรพักสายตาจากการทำงานหน้าคอมเป็นเวลานานๆบ้าง อีกทั้งขณะใช้คีย์บอร์ดและเมาส์ให้วางท่อนแขนขนานกับพื้น มีแผ่นรองข้อมือเพื่อช่วยลดการเคลื่อนไหว และการเสียดสี ปรับระดับเก้าอี้ให้นั่งสบาย เป็นต้น

….อย่างไรก็ตามพวกคุณรู้หรือไม่ว่า จริงๆแล้วในปัจจุบันเรามีโครงการรณรงค์ต่างๆที่น่าสนใจมากมายที่สนับสนุนเรื่องการทำให้เป็นเมืองสุขภาวะที่ดี ทั้งการรณรงค์ออกกำลังกาย เพื่อสุขภาพ การบริโภคอาหารที่มีประโยชน์ การทำให้เป็นเมืองปั่นจักรยาน เพื่อลดปัญหามลพิษ เป็นต้น เพื่อช่วยลดปัญหาภัยคุกคามสุขภาพของคนเมืองให้น้อยลง แต่ผู้เขียนจะขอยกตัวอย่างโครงการที่คิดว่าน่าสนใจ น่าจะเป็นประโยชน์กับการดำเนินชีวิตของคนเราและสามารถกระตุ้นให้เกิดการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมในองค์กรต่างๆ เพื่อส่งเสริมการเป็นเมืองสุขภาวะที่ดีได้ ดังนี้….

–          โครงการ Happy Workplace (ของสสส.) ได้แบ่งแนวคิดขององค์ประกอบแห่งความสุขทั้ง 8 ของคนทำงานเพื่อนำไปสู่การมีคุณชีวิตที่ดีอย่างยั่งยืน ที่น่าจะเป็นประโยชน์ต่อพฤติกรรมของคนทำงานได้ ดังนี้

Happy Body (สุขภาพดี)มีสุขภาพแข็งแรงทั้งกายและจิตใจ Happy Heart (น้ำในงาม)มีน้ำใจเอื้ออาทรต่อกันและกัน Happy Society (สังคมดี)มีความรักสามัคคี เอื้อเฟื้อต่อชุมชนที่ทำงานและพักอาศัย Happy Relax (ผ่อนคลาย)รู้จักผ่อนคลายต่อสิ่งต่างๆในการดำเนินชีวิต
Happy Brain (หาความรู้)ศึกษาหาความรู้พัฒนาตนเองตลอดเวลา เพื่อความเป็นมืออาชีพและมั่นคงก้าวหน้าในการทำงาน Happy Soul (ทางสงบ)มีความศรัทธาในศาสนาและมีศีลธรรมในการดำเนินชีวิต Happy Money (ปลอดหนี้)มีเงินรู้จักเก็บ รู้จักใช้ ไม่เป็นหนี้ Happy Family (ครอบครัวดี)มีครอบครัวที่อบอุ่นและมั่นคง)

–          โครงการมหานครแห่งสุขภาพ (ของสสส.) เป็นโครงการที่ขับเคลื่อนให้สังคมเกิดความตระหนักและเห็นถึงความสำคัญของการดูแลสุขภาพ ที่ปัจจุบันนั้นอุปนิสัยเรื่องของการบริโภคอาหารของคนเมืองมักหันไปกินแบบตามใจปากมากขึ้น ประกอบกับช่วงเวลาที่เร่งรีบของการทำงาน ทำให้อาหารจานด่วนกลายเป็นเมนูประจำในแต่ละมื้อ ซึ่งโครงการนี้ได้แบ่งโมเดลออกมาไว้อย่างน่าสนใจ และน่าจะเป็นประโยชน์ต่อการส่งเสริมของภาคส่วนต่างๆในสังคม ดังนี้

โมเดลโรงเรียน สถาบันการศึกษาส่งเสริมสุขภาพ เช่น เพิ่มชั่วโมงออกกำลังกายเพื่อสุขภาพ การแข่งขันกีฬาเพื่อสุขภาพ จัดทำโครงการโภชนาการสมวัยและเด็กไทยไม่กินหวาน ในการดูแลเรื่องการขายอาหารและเครื่องดื่มในโรงเรียนและพื้นที่ใกล้เคียง โมเดลลานกิจกรรมส่งเสริมสุขภาพ เช่น รณรงค์การใช้พื้นที่สาธารณะ อาทิ สวนสาธารณะ ลานกีฬา ลานกิจกรรมชุมชน ลานวัด เป็นต้น ในการออกกำลังกายเพื่อสุขภาพ โมเดลสถานประกอบการภาคเอกชนส่งเสริมสุขภาพผลักดันให้เกิดการเปลี่ยนแปลงพฤติกรรมที่สำคัญ อาทิ เปลี่ยนจากคอฟฟี่เบรก เป็น เอ็กเซอร์ไซส์เบรก การรณรงค์กิจกรรมการเคลื่อนไหวทางกายในชีวิตประจำวันทั้งที่บ้านและที่ทำงาน
โมเดลห้างสรรพสินค้าส่งเสริมสุขภาพ มีการจัดมุมจำหน่ายอาหารพลังงานต่ำ สินค้าส่งเสริมการออกกำลังกาย กิจกรรมการเคลื่อนไหวทางกายและจัดลานอเนกประสงค์ไว้ส่งเสริมการออกกำลังกายในชุมชน โมเดลหน่วยงานราชการส่งเสริมสุขภาพ เช่น ผลักดันให้หน่วยราชการในพื้นที่เป็นต้นแบบองค์กรส่งเสริมสุขภาพให้กับประชาชน ผลักดันให้โรงอาหาร ร้านอาหารในหน่วยงาน เป็นต้นแบบโรงอาหาร ร้านอาหารเพื่อสุขภาพ โมเดลร้านอาหาร ภัตตาคารส่งเสริมสุขภาพ ผลักดันในเรื่องอาหารปลอดภัยและชูสุขภาพ โดยมีเมนูอาหารพลังงานต่ำแนะนำให้ประชาชนบริโภคเป็นทางเลือก

 

– โครงการเมืองไทยเข็งแรง (ของกรมอนามัย กระทรวงสาธารณสุข) เพื่อให้คนไทยแข็งแรงโดยปรับปรุงการดำเนินชีวิตให้ถูกต้อง ด้วย 8อ. จะทำให้มีสุขภาพดี ซึ่งน่าจะเป็นประโยชน์ต่อหลักการดำเนินชีวิตของคนมืองได้ ดังนี้

อ.1 อาหาร มีเครื่องหมายรับรองคุณภาพ ว่าปลอดภัย ทานแต่พอเหมาะไม่มาก หรือ น้อยเกินไป อ.2 ออกกำลังกายที่เหมาะสม30นาทีต่อวัน และ สม่ำเสมออย่างน้อยสัปดาห์ละ3วัน อ.3 อารมณ์ และ สุขภาพจิตดี แจ่มใส ด้วยการคิดดี ทำดี พูดดี อ.4 อนามัยสิ่งแวดล้อม ที่ถูกสุขลักษณะ
อ.5 อโรคยา:ดูแลสุขภาพให้แข็งแรง ตาม 8 อ.นี้ และการตรวจสุขภาพประจำปีฯลฯ อ.6 อบายมุขควรละเลิก เช่น เลิกดื่มสุรา เลิกบุหรี่ เลิกเล่นการพนัน ฯลฯ อ.7 อาชีพสุจริตและมีรายได้  เพียงพอตามปรัชญา

เศรษฐกิจพอเพียงอ.8 องค์ความรู้ต่อเนื่อง ตลอดชีวิตด้านสุขภาพและการดำรงชีวิต ค้นหา,เปลี่ยนทัศนคติ และ นำมาปฏิบัติจนเป็นนิสัย

โครงการจักรยานกลางเมือง (ของมูลนิธิโลกสีเขียว) มีแนวคิดที่ว่าการจราจรที่ให้ความสำคัญสูงสุดแก่รถยนต์เป็นรากปัญหาใหญ่ที่บั่นทอนสุขภาวะของคนกรุงเทพฯ จึงส่งเสริมการขนส่งมวลชนที่มีคุณภาพควบคู่กับการพัฒนาระบบสัญจรทางเลือกที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม เช่น จักรยาน จึงเป็นทางออกที่สำคัญ เนื่องจากจักรยานมีราคาถูก ใช้พื้นที่น้อย คล่องตัว ไม่ก่อมลพิษและมีประสิทธิภาพสูง จึงได้รับการส่งเสริมเป็นพาหนะในการสัญจรในเมืองใหญ่หลายเมืองทั่วโลกเพื่อแก้ไขปัญหาจราจรและปัญหาคุณภาพอากาศ โดยใช้ควบคู่ไปกับระบบขนส่งมวลชน โดยน่าจะส่งเสริมการเปลี่ยนแปลงพฤติกรรมของการดำเนินชีวิตของคนเมืองได้ โดยยุทธวิธี มีดังนี้

จัดทำคู่มือแผนที่เส้นทางจักรยานกลางเมืองเป็นเครื่องมือสนับสนุนผู้สนใจใช้จักรยาน —-> รณรงค์การใช้ถนนร่วมกัน ระหว่างรถยนต์และจักรยาน

จากที่กล่าวไปข้างต้น ยังมีโครงการต่างๆ อีกมากมาย ที่ล้วนแล้วแต่ส่งเสริมให้เกิดสุขภาวะที่ดีขึ้นกับคนเมือง เพราะความใส่ใจในเรื่องของวิถีชีวิตที่เปลี่ยนแปลงไปของคนเราที่มีทั้งดีและไม่ดี แต่อย่างไรก็ตามถึงแม้ว่าจะมีโครงการต่างๆมากมายเพื่อสนับสนุนกิจกรรมให้คนไทยเกิดความตระหนักเรื่องสุขภาวะที่ดีเพิ่มมากขึ้นแล้วนั้น แต่มันจะประสบความสำเร็จหรือไม่ ล้วนขึ้นอยู่กับคนในสังคมว่าจะปฎิบัติตัวอย่างไร ซึ่งการทำงานที่หนัก ขาดการดูแลสุขภาพตนเอง ขาดการเอื้ออาทรต่อคนและสังคมรอบข้าง ขาดการใช้ชีวิตที่พอเพียง จะนำไปสู่ปัญหาครอบครัวและปัญหาสังคม ส่งผลให้ขาดคุณภาพชีวิตที่ดีและขาดความสุขในการดำเนินชีวิตที่เหมาะสมกับตนเอง ซึ่งสุดท้ายนี้ผู้เขียนขอทิ้งคำกล่าวสั้นๆไว้ว่า…

“หากเราใส่ใจสุขภาพสักนิด ชีวิตก็จะปลอดภัย โรคภัยก็จะไม่ถามหา อีกทั้งชีวิตยังมีคุณค่า และมีเวลาให้กับตนเองมากขึ้น”

—–

อ้างอิง

  1. สำนักการแพทย์ กรุงเทพมหานคร
  2. มหานครแห่งสุขภาพเป้าหมายใหม่ของคนเมือง (2555) [Online]. Available: URL: http://www.thaihealth.or.th/healthcontent/special_report/28813
  3. โครงการ”เมืองไทยเข็งแรง” ของกรมอนามัย กระทรวงสาธารณสุข มาเสนอพวกเรา (2550) [Online].
    Available: URL:http://www.oknation.net/blog/print.php?id=8331
  4. โครงการ Happy workplace (2553) [Online]. Available: URL: http://www.csri.or.th/new2012/index.php?option=com_k2&view=item&id=1433:%E0%B9%82%E0%B8%84%E0%B8%A3%E0%B8%87%E0%B8%81%E0%B8%B2%E0%B8%A3-happy-workplace&Itemid=591
  5. โครงการจักรยานกลางเมือง (2554) [Online]. Available: URL: http://www.greenworld.or.th/bikemap/1374
Advertisements

รถเอยทำไมถึงติด ที่รถมันติดเพราะว่า…

By FIGHTO!!!

ปัญหารถติดของคนเมืองทุกวันนี้ไม่ใช่เฉพาะกรุงเทพมหานครเท่านั้นที่จะพบ แต่ได้ขยายไปถึงตามหัวเมืองใหญ่ของทุกภาค หลายคนอาจจะบอกว่ามันเป็นเรื่องปกติ แต่ที่ดูผิดปกติในช่วงหลายเดือนที่ผ่านมาคือ ระยะเวลาของการติดนั้นนานขึ้น ส่งผลให้ต้องคำนวณเวลาในการเดินทางใหม่หมดจนเกิดความไม่แน่นอนในการจะเดินทางไปไหน อะไรกันที่เป็นเหตุให้รถติดนานขึ้นและขยายวงกว้างขึ้น

Image

ปัญหาจราจรติดขัดบริเวณแยกราชประสงค์

เหตุผลแรกที่ทุกคนนึกถึงและเป็นประเด็นร้อนของปีนี้คือ โครงการรถยนต์คันแรก เป็นนโยบายสร้างฝัน นโยบายโลกสวยของรัฐบาล ที่ไม่ได้คำนึงถึงผลกระทบที่จะตามมาและเหมือนเป็นการเพิ่มปัญหาที่เป็นอยู่ให้มีมากขึ้น ผู้ที่ได้รับประโยชน์จากนโยบายนี้มากที่สุดไม่ใช่ประชาชน (ไม่นับชาวเกษตรกรที่จำเป็นต้องซื้อรถกระบะเพื่อทำมาหากินน่ะครับ) แต่เป็นผู้ประกอบการรถยนต์ที่ต่างยิ้มกันหน้าบานกับกำไรและยอดจำหน่ายรถที่สูงถึง 1 .4 แสนคัน เพิ่มขึ้นกว่า 2 เท่าของปีก่อน คงไม่ใช่เรื่องแปลกที่รถป้ายแดงกว่าแสนคันจะวิ่งเพิ่มขึ้นในพื้นที่ถนนที่เท่าเดิม

เอ๊ะ! หรือว่าที่รถติดนี่มาจากระบบขนส่งสาธารณะที่มีอยู่ ทั้งรถไฟฟ้า รถไฟใต้ดินที่จะมาช่วยบรรเทาปัญหารถติด แต่ไหนเลยรถถึงได้ไปติดหนักตามแนวที่รถไฟฟ้าวิ่งผ่าน มาทำความเข้าใจกันก่อน ประโยชน์ของรถไฟฟ้าแท้จริงแล้วไม่ได้ช่วยบรรเทาการจราจรติดขัดเท่านั้น แต่เป็นตัวให้ความต้องการของการใช้ประโยชน์ที่ดินรอบแนวรถไฟฟ้านั้นสูงขึ้น มีความหนาแน่นของประชากรสูง แต่ต้องควบคู่กับการควบคุมปริมาณรถยนต์ระบบโครงข่ายขนส่งสาธารณะที่มีประสิทธิภาพด้วย ซึ่งสิ่งที่พบในกรุงเทพมหานครคือ ระบบรถไฟฟ้าที่ยังไม่ครบวงจรจึงทำให้ยังไม่มีประสิทธิภาพ คนยังต้องเดินทางหลายต่อกว่าจะถึงรถไฟฟ้าหรือจากรถไฟฟ้าไปที่อื่นประชาชนจึงเลือกที่จะมีรถส่วนตัวกันมากกว่า ผลที่ได้มีเพียงมูลค่าที่ดินที่สูงปรี๊ดและความหนาแน่นของประชากรตามแนวรถไฟฟ้าที่เติบโตของอย่างรวดเร็ว 

Image

ทางด่วนที่กลายเป็นลานจอดรถ
ที่มา: http://www.matichon.co.th/news_detail.php?newsid=1348574619&grpid=03&catid=03

หากมองภาพกว้างก็คงจะพบสาเหตุของการที่รถติดตามที่กล่าวมาข้างต้น แต่ถ้าลองมองกลับมาที่ตัวเองและคนรอบข้าง จะร้อง อ๋อ…… ทันที ว่าไม่ใช่ใครที่ไหนที่เป็นต้นเหตุ ก็จะใครซะอีก ตัวเราเองนี่แหละ ด้วยค่านิยมของสังคมและลักษณะนิสัยของคนประเทศนี้ (รวมถึงตัวผู้เขียนด้วย ^^) ที่ถูกสร้างค่านิยมอันศิวิไลซ์ไว้ว่า โตขึ้นจะต้องมีรถ มีบ้าน ชีวิตจะแสดงถึงความสำเร็จและความร่ำรวย รักความสบาย ไม่ชอบอะไรยุ่งยาก เอาสะดวกเข้าแลก ไม่เคารพกฎจราจรแซงซ้ายปาดขวา

การจะแก้ไขปัญหารถติดคงจะไม่ใช่แก้เรื่องโครงสร้างอย่างเดียว แต่ต้องมาแก้ที่ค่านิยมที่มีอยู่ในสังคมด้วย ซึ่งเป็นเรื่องยากและต้องใช้เวลา แต่มันก็ไม่ยากที่จะเกิดขึ้นที่ประชาชนจะหันมานิยมมาใช้บริการขนส่งสาธารณะ (ที่มีประสิทธิภาพเป็นเต็มระบบครบวงจร) ลดการใช้รถส่วนตัวกัน โดยจะต้องสอดคล้องกับนโยบายภาครัฐที่ต้องควบคุมปริมาณรถบนท้องถนน ดำเนินการสร้างขนส่งสาธารณะให้ครบทั้งระบบ ไม่ใช่มีนโยบายเพื่อมาส่งเสริมให้คนมีรถง่ายขึ้น ถึงมีรถไฟฟ้าไปก็คงไม่เกิดประโยชน์อะไร

จงอย่าตั้งคำถามกับคนอื่นว่า

“ซื้อรถกันทำไม?        ทำไมไม่ไปใช้รถขนส่งสาธารณะ?…”

ให้เอาคำถามนั้นย้อนมาถามตัวเอง แล้วถ้าตัวเองตอบว่า

 “ฉันจำเป็นต้องใช้   บ้านฉันอยู่ไกล  ก็อากาศมันร้อน  ฉันไม่ชอบยืนเบียดเสียดกับใคร          ฉันไม่อยากต่อรถหลายต่อ      เดี๋ยวผมฉันเสียทรง…”

ก็ให้คิดเสียว่าคนอีกแสนอีกล้านคนที่นั่งอยู่ในรถด้วยหน้าตาไม่สบอารมณ์กับรถติดนั้น ก็คงจะตอบแบบเดียวกับคุณ และคุณก็สามารถเป็นส่วนหนึ่งของการช่วยบรรเทาปัญหารถติดได้ ถ้าเริ่มเปลี่ยนแนวคิดหยุดใช้รถส่วนตัวและหันมาใช้ขนส่งสาธารณะกัน เริ่มจากตัวคุณ คนรอบข้าง และผู้ใช้รถคนต่อไป ปัญหารถติดก็จะบรรเทาลง

สุดท้ายนี้ ผมขอทิ้งท้ายไว้ด้วยคำกล่าวของ Enregae penaroza นายกเทศมนตรีเมืองโบโกตา

” ประเทศที่พัฒนาแล้ว ไม่ใช่ประเทศที่คนจนซื้อรถใช้…

แต่คือประเทศที่คนรวยยินดีใช้ขนส่งสาธารณะ…”

——

อ้างอิง

  1. นโยบายรถคันแรกมีปัญหาหรือมีประโยชน์ (2555) [Online]. Available: URL: http://www.gotoknow.org/posts/511878
  2. รถคันแรกดันหุ้นออโต้พุ่ง ดึงยอดขายเพิ่มทุบสถิติ คาดแรงส่งถึงกลางปีหน้า : มติชนออนไลน์ (2555) [Online]. Available: URL: www.matichon.co.th/news_detail.php?newsid=1354796739&grpid=03&catid=03
  3. นโยบายรถคันแรกทำพิษ คนผ่อนไม่ไหวเริ่มทยอยคืนรถ(2555) [Online]. Available: URL: http://news.mthai.com/hot-news/206060.html
  4. คนไทยอ่วมพิษรถคันแรกเกลื่อนถนน (2555) [Online]. Available: URL: http://www.bangkokbiznews.com/home/detail/politics/opinion/pranom/20121212/481703/%E0%B8%84%E0%B8%99%E0%B9%84%E0%B8%97%E0%B8%A2%E0%B8%AD%E0%B9%88%E0%B8%A7%E0%B8%A1%E0%B8%9E%E0%B8%B4%E0%B8%A9%E0%B8%A3%E0%B8%96%E0%B8%84%E0%B8%B1%E0%B8%99%E0%B9%81%E0%B8%A3%E0%B8%81%E0%B9%80%E0%B8%81%E0%B8%A5%E0%B8%B7%E0%B9%88%E0%B8%AD%E0%B8%99%E0%B8%96%E0%B8%99%E0%B8%99.html

จากแผน 1 ถึงปัจจุบัน: อะไรคือสิ่งขับเคลื่อนให้กรุงเทพเป็นอย่างทุกวันนี้ ?

By Wijitbusaba Ann Marome

Done_Back_ENG_Ann edited

การพัฒนากรุงเทพมหานครและผลที่เกิดขึ้น ตั้งแต่แผนพัฒนาฯฉบับที่ 1 ถึง 11
(ที่มา: โครงการวิจัย CCaR, Bangkok)

กทม. ในทุกวันนี้มีทั้งด้านดีและไม่ดีในปัจจัยเดียวกัน เช่น เราไม่ขาดแคลนน้ำใช้ แต่ถ้าดูแลไม่ดี หรือเกิดอุทกภัยพัดพาขยะมา น้ำก็จะกลายเป็นน้ำเสียและแหล่งเพาะเชื้อโรคได้  ดังนั้นก่อนเราจะไปดูอนาคต เรามาย้อนดูอดีตกันสักหน่อย ว่า กทม. พัฒนามาจากพื้นฐานอะไร  ภาพประกอบบทความเป็นกราฟฟิก timeline แสดงความสัมพันธ์ระหว่างแผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ กับ แผนพัฒนากรุงเทพมหานคร (หมายเหตุ-  ในช่วงแรกของแผนพัฒน์ฯ ยังไม่มีแผนพัฒนา กทม.)

ปี พ.ศ. 2504 ประเทศไทยมีแผนพัฒนาเศรษฐกิจแห่งชาติ ฉบับที่ 1  ที่มีสาระสำคัญเน้นการพัฒนาทางด้านเศรษฐกิจ นำมาสู่การพัฒนาโครงสร้างพื้นฐาน (infrastructure) ควบคู่ไปกับการออกเครื่องมือควบคุมการพัฒนาเมืองในปีก่อนหน้า (พ.ศ. 2503) นั่นคือ ผังนครหลวง หรือ ผัง Litchfield โดยมีระยะของแผน 30 ปี ผังดังกล่าวประกอบด้วยแผนผังการใช้ประโยชน์ ที่ดิน แผนผังโครงการคมนาคมและขนส่ง และแผนผังโครงการสาธารณูปโภค ซึ่งครอบคลุมพื้นที่ กทม. (พระนครและธนบุรี) เท่านั้น แต่ไม่ครอบคลุมปริมณฑล

ปัญหาที่เกิดขึ้น คือ การพัฒนาเน้นพื้นที่เมืองเท่านั้น โดยเฉพาะมากระจุกอยู่ใน กทม. จึงมีความพยายามแก้ปัญหานี้ โดยนโยบายลดช่องว่างต่างๆ ตั้งแต่ แผนพัฒนาฉบับที่ 2, 3 เรื่อยมา (เช่น การกระจายรายได้ การพัฒนาการศึกษา การสาธารณสุข มากขึ้น)

การพัฒนาด้านสาธารณูปโภคที่เทหนักมาที่ กทม. นั้น ทำให้ กทม. ต้องมีการปรับผัง Litchfield ในปี 2514 เนื่องมาจากว่า 1) คนอพยพเข้ามาใน กทม. มากกว่าที่คาดการไว้ และ 2) ผัง Litchfield ไม่มีกฎหมายควบคุม จึงมีข้อจำกัดในการบังคับใช้

ในปี พ.ศ. 2518 นี้เอง ที่เราเริ่มมีเครื่องมือในการบังคับใช้ผังเมืองรวม คือ พรบ. การผังเมือง พศ. 2518 มีไปเพื่อควบคุมการใช้ประโยชน์ที่ดินประเภทต่าง ๆ หรือผังสี ทีเราเห็นๆ กัน ไม่ให้เมืองขยายมากเกินไป และเริ่มมีแผนพัฒนา กทม. ฉ.1 เพื่อเร่งแก้ไขปัญหา กทม.

เครื่องมือเหล่านี้ ไม่ว่าจะเป็นผังหรือมาตรการทางการผังเมือง ก็ยังไม่ได้ทำให้ปัญหาการอพยพย้ายถิ่นของคน เข้ามาสู่กทม. ลดน้อยลง เนื่องมาจาก 1) การพัฒนาเมือง กทม. ในลักษณะโตเดี่ยว หรือ เป็นศูนย์กลางของความเจริญทุกอย่าง จากแผน 1 เป็นต้นมา และ 2) กทม. ได้ขยายอย่างไร้ทิศทาง ดังจะเห็นได้ชัด จากผลพวง แผนพัฒนาฯ ฉบับที่ 6 (พ.ศ 2530) ร่วมกับนโยบายของรัฐบาลพลเอก ชาติชายฯ “เปลี่ยนสนามรบเป็นสนามการค้า” ที่ส่งเสริมการลงทุนทางตรงจากต่างประเทศ หรือ FDI โรงงานอุตสาหกรรมเกิดขึ้นมากมาย โดยเฉพาะในเขตปริมณฑล  การอพยพ ย้ายถิ่นเข้า กทม. จึงมีมากเป็นพิเศษในช่วงนั้น

ประเด็นคือ การพัฒนา ทั้งระดับชาติ และ กทม. เน้นปัจจัยทางเศรษฐกิจเป็นสำคัญ ไม่ว่าจะเป็นการพัฒนาทางโครงสร้างพื้นฐาน หรือ การเปิดเสรีทางการเงิน แต่การพัฒนาทางสังคมและสิ่งแวดล้อมเป็นไปเพื่อการแก้ปัญหาทางเศรษฐกิจ ให้คงอยู่ได้ การพัฒนาเป็นแบบนี้เรื่อยมา จนเกิดเหตุการณ์ฟองสบู่แตกในปี 2540 เงินบาทลอยตัว เราต้องไปกู้ IMF ประกอบกับเหตุการณ์น้ำท่วมใหญ่ในปี 2538 ปัจจัยหนึ่งที่ทำให้เกิด ก็คือ การพัฒนาอุตสาหกรรมในพื้นที่ที่ได้เตรียมรับน้ำเอาไว้  ซึ่ง ประเด็นต่าง ๆ เหล่านี้ แผนพัฒนาฯ ตามไม่ทัน

ดังนั้น ในแผนพัฒนาฯ ฉ. 8 (2540) จึงเน้นการพัฒนาที่ทำให้เกิดสมดุลระหว่าง การพัฒนาด้านเศรษฐกิจ สังคม ทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม  อีกทั้งมีการแก้ไขรัฐธรรมนูญฉบับปี 2540 ขยายสิทธิ เสรีภาพ และส่วนร่วมของพลเมืองในการเมือง สร้างกระบวนการมีส่วนร่วมของประชาชน ถือเป็นก้าวที่สำคัญของประเทศไทย ในการพัฒนาทางปัจจัย governance หรือ ธรรมาภิบาล จนนำมาสู่แนวคิดเศรษฐกิจพอเพียงที่เด่นชัดขึ้นมาในแผนพัฒนาฯ ที่ 9

และต่อมาในปี 2542 เราได้มีผังเมืองรวม กทม. ฉบับปรับปรุงครั้งที่ 1 โดยได้มีการทำพื้นที่รับน้ำ (แต่สมัยนั้นยังไม่เรียก floodway แบบนี้) ในเขตทางตะวันออก ได้แก่ มีนบุรี ลาดกระบัง คลองสาม หนองจอก และทางตะวันตก คือ ตลิ่งชัน และได้มีการควบคุมการพัฒนามากขึ้นใน  ต่อมา ผังเมืองรวม ฉบับปรับปรุงครั้งที่ 2 (2549) ถึงการกำหนด FAR หรือจำนวนชั้นที่สร้างได้ ทำให้ในพื้นที่ floodway เหล่านี้ ถ้าจะทำการจัดสรร ที่ดิน 1 แปลง ต้องมีขนาดไม่ต่ำกว่า 1000 ตรว. นั่นคือ ไม่สนับสนุนให้มีการสร้างบ้านจัดสรรนั่นเอง แต่มาตรการต่างๆ และการบังคับใช้ของผังเมืองรวม ก็ยังไม่สามารถควบคุมการพัฒนาเมืองได้อย่างมีประสิทธิภาพ 

ดังนั้น หลังจากน้ำท่วมใหญ่ในปี 2554 ที่ผ่านมา ทำให้เกิดแรงกดดัน ต่อผังเมืองรวม กทม. ฉบับปรับปรุงครั้งที่ 3 ว่าจะมีหน้าตาเป็นอย่างไร ซึ่งฉบับร่างเพื่อทำประชาพิจารณ์ จะเห็นได้ว่า เขตตลิ่งชันแต่เดิมกำหนดให้เป็น พื้นที่รับน้ำ ได้ถูก upzone ให้เป็น พื้นที่อยู่อาศัยหนาแน่นน้อย และพื้นที่ชนบท เกษตรกรรม เพื่อให้สอดคล้องกับการพัฒนาจริง ดังนั้น เราจะเห็นได้ว่า ผังเมืองรวม ยังตามหลังการพัฒนาเมืองอยู่มากเนื่องจากมีข้อจำกัดในการบังคับใช้

ประเด็นคือ 1) ในเมื่อการพัฒนาเมืองไปไกลและเร็วกว่าผังเมืองจะควบคุมได้ และ 2) การพัฒนาเมืองจากอดีตทีผ่านมา เน้นหนักการพึ่งพาโครงสร้างพื้นฐาน และเทคโนโลยี เพื่อส่งเสริมเศรษฐกิจเป็นหลัก ไม่ได้ตั้งอยู่บนฐานความคิดเรื่องสิ่งแวดล้อมและการรับมือกับอุทกภัย  ซึ่งถ้าระบบเหล่านี้ล้มเหลวลง สังคมหรือคน จะสามารถรับมือ หรือปรับตัวต่อภัยพิบัติต่างๆ ได้อย่างไร  ซึ่งก็ไม่ใช่ว่าอยู่ดีดีจะผลักภาระไปให้ประชาชนจัดการตัวเอง ก็คงวุ่นวาย….

การพัฒนาเมืองในอนาคต เราจึงควรมองปัจจัยการพัฒนาต่างๆ (ไม่แค่การพัฒนาเศรษฐกิจ) เป็นองค์รวม น่าสนใจว่า ช่วง 30 ปีข้างหน้า กทม. จะเป็นอย่างไร การพัฒนาอาจจะรุนแรงและรวดเร็วกว่าอดีตก็เป็นได้

เอะอะอะไร… ก็ย้ายเมืองหลวง

By Mallika Pupa Kosolsak
การพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานของกรุงเทพมหานครในปัจจุบันมีการขยายตัวเพิ่มมากขึ้นอย่างไม่หยุดยั้ง จากแผนโครงการพัฒนาต่างๆ ก็เกิดขึ้นอย่างมากมาย เพื่อตอบสนองความต้องการ และเอื้ออำนวยความสะดวกให้กับคนในเมือง และจากความสามารถของเทคโนโลยีในปัจจุบันที่เป็นไปอย่างก้าวหน้า ส่งผลให้การก่อสร้างเป็นไปอย่างง่ายดาย และรวดเร็ว ซึ่งเราก็ไม่สามารถปฏิเสธได้ว่า โครงสร้างพื้นฐาน (Infrastructure) ของเมืองนั้นเป็นสิ่งที่จำเป็น เนื่องจากโครงสร้างพื้นฐานเป็นสิ่งที่สำคัญและเป็นหัวใจหลักของการสร้างเมือง ซึ่งจะต้องมีการจัดสรรให้กับคนในเมืองนั้นๆ อีกทั้งต้องเพียงพอรองรับกับจำนวนคนที่อาศัยอยู่ที่นั่นด้วย

แต่ปัญหาก็คือ ภัยพิบัติจากน้ำท่วมในปีที่ผ่านมา นักวิชาการบางคนได้ให้เหตุผลว่า สาเหตุของการเกิดน้ำท่วมครั้งนี้มาจากการพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานที่ไม่เหมาะสม และการพัฒนาที่ดินในพื้นที่ที่ไม่ควรพัฒนา ไม่สอดคล้องกับผังเมืองรวม เช่น การสร้างถนน ขวางทางน้ำไหล การสร้างแหล่งชุมชน แหล่งอุตสาหกรรม ในพื้นที่ที่มีไว้สำหรับรับน้ำ หรือระบายน้ำตามธรรมชาติ อีกทั้งยังขาดการสร้างระบบระบายน้ำ เช่น ท่อระบายน้ำ หรือคู คลองระบายน้ำที่เหมาะสมเพียงพอ ทำให้ปัญหาน้ำท่วมใหญ่จึงเกิดขึ้นและส่งผลกระทบต่อทุกภาคส่วนอย่างที่คนไทยหลายล้านคนเพิ่งประสบมา

ก่อให้เกิดประเด็นในสังคมตามมาก็คือ “…การย้ายเมืองหลวงออกจาก กรุงเทพมหานครขึ้นอีกครั้ง โดยสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรของพรรคเพื่อไทย 20 คน ได้เสนอญัตติ โดยกล่าวว่า “ภายในระยะเวลา 10 ปีนี้ กรุงเทพฯ จะจมบาดาลอย่างแน่นอน” ดังตัวอย่างอุทกภัยที่เกิดขึ้นในปี 2554 ที่เกิดขึ้นไปเรียบร้อยแล้ว แต่สิ่งที่เราต้องหันกลับมาคิดทบทวนกันก็คือ การย้ายเมืองหลวงเป็นทางที่ใช้ในการแก้ไขปัญหาได้จริงๆหรือไม่?? เราคิดจะย้ายเมืองหลวงกันอยู่บ่อยครั้ง มีปัญหานิดหน่อยก็อยากจะย้าย ซึ่งสิ่งเหล่านี้เราควรจะต้องมีการกระจายความเจริญออกไปยังเมืองอื่นๆ ก่อน โดยแนวคิดการกระจายอำนาจนี้ก็เริ่มมีมาตั้งแต่แผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติฉบับ ที่ 4 และมาชัดเจนขึ้นในฉบับที่ 5 แต่ก็ไม่ใช่เป็นสิ่งที่จะทำได้ง่ายๆ

 ซึ่งเมื่อพูดถึงข้อดี ข้อเสียของการย้ายเมืองหลวงนั้น……

การย้ายเมืองหลวง สิ่งที่ต้องทำ ก็คือ “การสร้างใหม่หมด” เพราะเมืองใหม่แทบจะไม่มีอะไรที่เพียงพอต่อการรองรับการเจริญเติบโตของเมืองที่ขึ้นชื่อว่าเมืองหลวงได้ เพราะฉะนั้นถ้ามีการจะย้ายขึ้นจริง ก็ต้องมีการเพิ่มโครงสร้างพื้นฐานในด้านต่างๆ ที่ตอบสนองต่อประชาชน ที่ต้องย้ายตามไปด้วย ไม่ว่าจะเป็นที่พักอาศัย เส้นทางคมนาคม สิ่งอำนวยความสะดวก ฯลฯ ซึ่งนั่นก็หมายถึงงบประมาณที่ต้องมีการลงทุนอีกมหาศาล  ที่สำคัญต้องคิดอีกว่าสร้างเมืองหลวงใหม่ที่ไหนดี สร้างเมืองอย่างไรให้มีคุณภาพ ซึ่งประโยชน์ของการย้ายเมืองก็อาจจะช่วยแบ่งเบาความหนาแน่นของกรุงเทพฯ ได้บ้าง แต่กรุงเทพฯ มันก็โตมากแล้ว ส่งผลให้คนจึงย้ายตามไม่ได้ เพราะกิจกรรมทุกอย่างมันอยู่ที่นี่ ….

อีกทั้งยังสอดคล้องกับมุมมองของ ผศ.ดร.นพนันท์ ตาปนานนท์ แห่งภาควิชาการวางแผนภาคและเมือง คณะสถาปัตยกรรมศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ที่กล่าวว่า แนวคิดแบบนี้เกิดขึ้นบ่อยมาก แต่สุดท้ายแล้วทำไม่ได้จริง เพราะประเทศไทยมีปัญหาเรื่องการกระจายความเจริญ หรือเมืองอื่นๆ นั้นโตไม่ทันกรุงเทพฯ

ส่วนการไม่ย้ายเมืองหลวง ถึงแม้ว่าเราอาจจะยังคงประสบกับปัญหาเสี่ยงของภัยพิบัติแต่เราก็สามารถที่จะมีมาตรการป้องกันน้ำท่วมที่ดีได้ โดยการจัดระบบของโครงสร้างพื้นฐาน เช่น การใช้ถนนเป็นแนวคันกั้นน้ำ การสร้างอุโมงค์ยักษ์ที่ใช้ในการระบายน้ำ การสร้างเขื่อน การขุดบึงรับน้ำแก้มลิง เป็นต้น ถ้าเรามีโครงสร้างพื้นฐานป้องกันที่ดี น้ำท่วมก็คงจะส่งผลกระทบต่อผู้คนได้ยาก อีกทั้งต้องมีการปรับปรุงกรุงเทพฯ ในแบบที่ผู้เชี่ยวชาญด้านผังเมืองบอก นั่นคือการกระจายความเจริญไปยังจังหวัดอื่นๆ นอกจากกรุงเทพฯ ด้วย ส่วนข้อดีคือ เมืองมีการเจริญเติบโตที่สูงอยู่แล้ว อีกทั้งโครงสร้างพื้นฐานก็มีจำนวนมาก จึงทำให้ไม่ต้องมีการลงทุนเพิ่มใหม่ตรงนี้ อีกทั้งยังมีความสำคัญในแง่ของประวัติศาสตร์อีกด้วย เพราะการสร้างเมืองไม่ใช่แค่สร้างให้สวยอย่างเดียว มันต้องมีคุณค่าทางด้านจิตใจด้วย ซึ่งการที่จะนำเงินไปลงทุนกับการสร้างเมืองหลวงใหม่เปรียบกับการนำเงินมาแก้ไขปัญหาภัยพิบัติต่างๆ เงินทุนน่าจะค่อนข้างต่างกันอย่างมาก

ซึ่งสิ่งเหล่านี้ ก็ต้องผ่านการพิจารณาศึกษาถึงความเหมาะสมและความคุ้มค่าให้ดีเสียก่อน  มิฉะนั้นสุดท้ายแล้วก็จะเท่ากับรัฐเทงบประมาณลงไปเสียเปล่า เพราะนอกจากจะไม่ตอบโจทย์กับความต้องการของประชาชนแล้ว อาจจะนำไปสู่วิกฤตการณ์อีกมากมาย โดยเฉพาะเศรษฐกิจของประเทศ

ดังนั้น จึงเห็นได้ว่าการขยายเมือง หรือแนวคิดการย้ายเมืองหลวง โดยมีการวางผังเมืองใหม่ เป็นเรื่องที่ไม่ใช้เรื่องง่าย เราต้องมีการวางแผนและจัดสรรทรัพยากรต่างๆให้ทั่วถึงแก่ทุกคน โดยสิ่งที่สำคัญต้องคำนึงถึงโครงสร้างพื้นฐาน เป็นอย่างมาก เพราะเป็นสิ่งจำเป็นเบื้องต้น  ในการที่จะทำให้ระบบอื่นๆ ของประเทศขับเคลื่อนไปได้ ประเทศใดจะเจริญหรือไม่  ก็ดูกันตรงโครงสร้างพื้นฐานของเขาได้ด้วยเช่นกัน!!

อย่างไรก็ตาม ไม่ว่าจะเลือกแนวคิดอะไร…  หากกรุงเทพฯ มีแต่แนวทางการพัฒนาโครงสร้างพื้นฐาน และพัฒนาที่ดินในรูปแบบต่างๆ อย่างเดียว จนลืมตระหนักถึงความสำคัญของการอยู่อย่างสมดุลกับธรรมชาติ  และอยู่อย่างเข้าใจองค์ประกอบของเมือง    และมีการปรับตัวในการดำรงชีวิตในอนาคตได้เป็นอย่างดี

เราจะอยู่ในกรุงเทพฯ อย่างมีคุณภาพชีวิตที่ดีได้อย่างไร

ราคาน้ำมันขึ้น…แล้วไง?

By Fighto!

ทุกครั้งที่มีข่าวประกาศว่า ราคาน้ำมัน จะขึ้น หรือราคาน้ำมันจะลงนั้น จะได้รับปฏิกิริยาตอบรับจากประชาชนเสมอ ทั้งเสียงบ่น การรีบออกไปเติมน้ำมันล่วงหน้าก่อนเวลาที่ราคาน้ำมันจะขึ้น อย่างไรก็ตาม มีเพียงส่วนน้อยที่จะวางแผนลดการใช้รถยนต์เพื่อประหยัดน้ำมัน แต่กลับใช้วิธีหันไปหาพลังงานตัวเลือกอื่นที่ราคาถูกกว่าแทน

การที่ราคาน้ำมันมีการปรับราคาอยู่ตลอดนั้น ไม่ใช่เป็นความต้องการของตลาด แต่ราคาน้ำมันถูกกำหนดโดย การแทรกแซงของรัฐบาล ยกตัวอย่างเช่น รัฐบาลตรึงราคาน้ำมันดีเซลที่ 30 บาท/ลิตร โดยลดการเก็บภาษีสรรพสามิตจากลิตรละ 5.31 บาท ลงเหลือ 0.005 บาท/ลิตร การปรับลดภาษีสรรพสามิตนี้ทำให้ผลกระทบในเวลาต่อมา คือ รัฐไม่สามารถแบกรับการตรึงราคาน้ำมันไหว จึงต้องปรับขึ้นภาษีสรรพสามิตกลับไปเท่าเดิม แต่ไปลดการเก็บเงินเข้ากองทุนน้ำมันแทน ทำให้ราคาน้ำมันเบนซินลดลงมากเกินไป เกิดปัญหาตามมา คือ คนไม่ใช้แก๊สโซฮอล์ ซึ่งเป็นพลังงานทางเลือกที่นำมาใช้แทนน้ำมัน  และมีราคาถูกกว่า

การตรึงราคาน้ำมัน ตลอดจนพลังงานทดแทนหลากหลายทางเลือกที่รัฐบาลนำมาเสนอให้กับประชาชน เพื่อช่วยลดค่าครองชีพจากราคาน้ำมันที่สูงขึ้นทุกวันนั้น เป็นการแสดงให้เห็นถึงนโยบายสนับสนุนการใช้พลังงานอย่างฟุ่มเฟือย ที่รัฐพร้อมจะมอบให้กับประชาชน แม้ว่าจะทราบกันดีว่า น้ำมันนั้นกำลังจะหมดไปในไม่ช้าพร้อมกับราคาที่แพงเอาการ จะเห็นได้จากภาพเมืองในปัจจุบัน ที่ทุกคนต่างบ่นกันตลอดว่า

“น้ำมันแพงจัง!!!

“ราคาน้ำมันขึ้นอีกละ!!”

ไปติดแก๊สดีกว่า

แต่ภาพที่สะท้อนออกมาคือ คนยังซื้อรถใหม่กันอยู่ทุกวัน ปัญหารถติดไม่ได้ลดน้อยลงแต่อย่างใด ประชาชนยังคำนึงถึงความสะดวกสบายส่วนตัวมากกว่าการหันมาช่วยกันประหยัดการใช้พลังงาน

ที่จริงแล้ว ปัญหาอาจจะไม่ได้อยู่ที่ประชาชนยังนิยมกันซื้อรถใหม่ หรือ ไม่ใส่ใจกับการประหยัดพลังงาน แต่เป็นเพราะทางเลือกในการเดินทางในเมืองนั้นไม่ได้ทำให้เขารู้สึกว่า ถ้าเขามาใช้บริการขนส่งสาธารณะเมืองแล้ว จะเดินทางถึงที่หมายเร็วขึ้น ประหยัดค่าใช้จ่ายมากขึ้น หรือสามารถโดยสารต่อเดียวได้โดยไม่ต้องใช้บริการ มอเตอร์ไซต์รับจ้าง ไปหน้าปากซอยเพื่อขึ้น รถเมล์ ไปต่อ รถไฟฟ้า กว่าจะถึงที่หมายก็ใช้เวลาและค่าใช้จ่ายมาก ซึ่งก็ไม่ได้ช่วยให้ประหยัดมากขึ้นจากการที่จ่ายเงินเติมน้ำมันขับรถไปเอง นี่อาจจะเป็นเหตุผลหนึ่งที่แม้ราคาน้ำมันจะสูงขึ้น  ก็ไม่ได้ลดปัญหารถติดในเมือง

แม้ว่าเราจะมี นโยบายพลังงานแห่งชาติ เป็นตัวกำหนดทิศทางการใช้พลังงาน และหา พลังงานทางเลือก ใหม่ในอนาคตของประเทศได้ แต่เราก็ไม่ควรที่จะคิดว่าอย่างไรเสียในอนาคตก็ยังคงมีพลังงาน   ในทางตรงข้าม  เราจะมีวิธีปรับตัวหรือมีส่วนช่วยอย่างไรในการประหยัดพลังงาน เพื่อให้เรายังสามารถใช้ได้นานที่สุด โดยเริ่มที่ตัวเอง และคนรอบข้างก่อน แล้วการร่วมด้วยช่วยกันในระดับเมืองก็จะเกิดขึ้น รัฐก็ต้องเพิ่มประสิทธิภาพของการบริการขนส่งสาธารณะให้ดีขึ้นดีกว่าไปแทรกแซงราคาน้ำมันให้ถูกลง แม้ว่าราคาน้ำมันจะทะยานขึ้นสูงเท่าไหร่ สิ่งที่เราควรจะตระหนัก คือ

“…หากพรุ่งนี้เชื้อเพลิงทั้งหลายเหลือน้อยลงทุกที เราจะอยู่อย่างไร

 

อ้างอิง

หนังสือพิมพ์ฐานเศรษฐกิจฉบับที่ 2,714 16-18 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2555

 

เมืองเศรษฐกิจใหม่..

By Mallika Pupa Kolsolsak

เมืองเศรษฐกิจใหม่ ??  ที่รองรับการเติบโตของประเทศในอนาคต…ควรให้ความสำคัญเพิ่มมากยิ่งขึ้นเมื่อกล่าวถึงเรื่องของปัญหาน้ำท่วมครั้งใหญ่ที่เกิดขึ้นในกรุงเทพฯ ที่ผ่านมา ส่งผลต่อแนวคิดของการย้ายเมืองหลวงให้กลับมามีบทบาทสำคัญเพิ่มมากขึ้นอีกครั้ง โดยแนวคิดนี้ได้เกิดขึ้นมาหลายยุคหลายสมัยแล้ว ซึ่งเหตุผลของการย้ายเมืองหลวงแต่ละยุคสมัยก็มีแตกต่างกันไป

การย้ายเมืองสมัยอดีตโบราณ :  มีสาเหตุมาจากทั้งปัญหาโรคระบาด ปัญหาภัยพิบัติ การถูกรุกรานจากอาณานิคมและปัญหาเรื่องทำเลที่ตั้ง เช่น เมืองลำพูน เกิดโรคระบาด เวียงกุมกาม (จ.เชียงใหม่) เกิดน้ำท่วมอยู่ทุกปี สุโขทัย ถูกแทรกแซงจากอยุธยา อยุธยา ถูกพม่าโจมตีเผาทำลายจนย่อยยับ กรุงธนบุรี ทำเลที่ตั้งไม่ดี มีแม่น้ำไหลผ่านกลาง  ข้าศึกเข้าถึงกลางเมืองง่าย  สองฝั่งเมืองติดต่อกันลำบาก  อีกทั้งตั้งอยู่ริมตลิ่ง  น้ำจะเซาะตลิ่งพัง และถูกขนาบด้วยวัดทั้งสองข้างขยายไม่ได้ (1)

พอถึงยุคของกรุงเทพฯเป็นเมืองหลวง แนวคิดการย้ายเมืองหลวงก็เกิดขึ้นอีกเช่นกัน


ที่มา : http://www.matichon.co.th/news_detail.php?newsid=1322543369&grpid=01&catid=01

ได้มีคนให้แนวคิดไว้มากมายที่จะย้ายเมืองหลวงออกจากกรุงเทพฯ ไปที่ต่างๆ ซึ่งส่วนใหญ่ล้วนแล้วแต่ให้เหตุผลว่าเกิดขึ้นจากการที่กรุงเทพฯ ตั้งอยู่ในทำเลที่ไม่ดี ไม่ปลอดภัย จึงต้องเกิดความจำเป็นที่จะต้องมีการโยกย้ายเมืองหลวงใหม่เกิดขึ้น โดยการให้เหตุผลของแต่ละจังหวัดที่ต้องการให้เป็นเมืองหลวงใหม่แทน มีดังนี้

พชรบูรณ์ ระหว่างสงคราม โลกครั้งที่ 2 และสงครามมหาเอเชียบูรพา กรุงเทพฯถูกโจมตี จนประชาชนต้อง อพยพออกต่างจังหวัด จอมพล ป. พิบูลสงคราม นายกรัฐมนตรี และผู้บัญชาการทหารบกในขณะนั้น จึงมีดำริที่จะย้ายเมืองหลวงไปอยู่ในพื้นที่ที่มีความปลอดภัยกว่า ซึ่งเพชรบูรณ์มีภูมิประเทศเป็นป่าทึบและเขาสูง (2)

นครนายก  ครั้งแรกสมัยรัฐบาลพ.ต.ท.ดร.ทักษิณ  เนื่องจากเป็นพื้นที่สูง ปลอดภัยจากน้ำท่วม มีอาณาเขตหลายหมื่นไร่เป็นกรรมสิทธิ์ของทหารและหน่วยงานราชการ จึงไม่ยากต่อการขอ (3) อีกทั้งเป็นพื้นที่ลาดชัน หากน้ำท่วมก็จะไหลระบายได้เร็ว เป็นพื้นที่ที่สามารถเชื่อมไปยังภาคอื่นๆ โดยเฉพาะภาคอีสาน สามารถทำเส้นทางรถไฟให้มาที่สนามบินสุวรรณภูมิได้ เพราะห่างกันเพียงแค่ 40 กิโลเมตรเท่านั้น (4)

นครราชสีมา เหตุผลด้านที่ตั้งปลอดภัยจากภัยธรรมชาติทั้งน้ำท่วมและแผ่นดินไหว และตั้งอยู่ใจกลางของประเทศ โดยดร.อาจอง ชุมสายให้ความเห็นว่า ภาคอีสานอยู่เหนือระดับน้ำทะเลมากกว่า 100เมตรขึ้นไปและไม่มีรอยต่อเปลือกโลก ปลอดภัยจากพายุรุนแรงทางมหาสมุทรแปซิฟิก โดยมีเวียดนาม เขมร ลาว เป็นกำบังพายุใต้ฝุ่นให้กับเรา (5)

ระยอง /ชลบุรี เสนอแนะโดย อ.ศรีศักร วัลลิโภดม เหตุผลเพราะน้ำท่วมไม่ถึง ส่วนกรุงเทพฯ ก็ปล่อยให้เป็นเมืองท่าใหญ่ และเมืองประวัติศาสตร์ไป แล้วก็ใช้สนามบินสุวรรณภูมิ หน่วยงานราชการก็ยังอยู่กรุงเทพฯ ได้ แต่เคลียร์พื้นที่เศรษฐกิจออกไป (6)

แต่ในทางกลับกันการย้ายเมืองหลวงก็ไม่ใช่วิธีที่ดีที่สุดเสมอไป

…….

จึงเกิดแนวคิดเมืองบริวารขึ้น รศ.ดร.ธนวัฒน์ นักวิชาการหน่วยศึกษาพิบัติภัยและข้อสนเทศเชิงพื้นที่ คณะวิทยาศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ได้ให้แนวคิดของการแก้ไขโดยไม่ต้องย้ายกรุงเทพฯ คือ การบีบเมืองหลวงไม่ให้โต แต่ไปโตที่เมืองบริวาร ที่อยู่ห่างจาก กทม.ประมาณ 100 ก.ม. มีด้วยกัน 4 เมือง คือ สุพรรณบุรี สระบุรี ฉะเชิงเทรา และราชบุรี แล้วใช้รถไฟความเร็วสูง 200 ก.ม. / ช.ม. สำหรับคนที่อยู่เมืองบริวารใช้โดยสารเวลามาทำงานในกรุงเทพฯ โดยใช้เวลาเพียง 30 นาที อีกทั้งศูนย์อำนาจยังได้กระจายออกไปอีกด้วย (7)

“….ดังนั้นจึงเห็นได้ว่าการที่กรุงเทพฯ มีความสุ่มเสี่ยงที่จะเกิดภัยพิบัติน้ำท่วมรุนแรงขึ้นอีก แนวคิดการย้ายเมืองหลวงหรือแนวคิดเมืองบริวารจึงเป็นสิ่งที่ควรนำมาทบทวน พิจารณาและไตร่ตรองเพิ่มมากยิ่งขึ้น รัฐบาลควรต้องมองและคาดการณ์อนาคต เพื่อวางแผนและเตรียมตัวให้ถูกทาง ซึ่งหากว่าการย้ายเมืองหลวงหรือการเกิดเมืองบริวารขึ้นนั้นเป็นสิ่งที่เห็นว่าสมควรแล้ว รัฐบาลควรที่จะต้องมีการผลักดันและคำนึงถึงจังหวัดที่มีศักยภาพในการขับเคลื่อนเศรษฐกิจใหม่…”  

โดยรัฐบาลต้องช่วยผลักดัน “เน้นเมืองที่เป็นเศรษฐกิจใหม่” เพื่อรองรับการขยายตัวทางเศรษฐกิจที่สำคัญของประเทศ ทดแทนกรุงเทพฯ ที่ในอนาคตยังมีความสุ่มเสี่ยงที่จะถูกน้ำท่วม โดยรัฐบาลควรเร่งจัดสรรงบ วางผังเมืองใหม่ให้กับจังหวัดนั้นๆ เพื่อแบ่งโซนการใช้ประโยชน์ที่ดินต่างๆ ไม่ว่าจะเป็นโซนอุตสาหกรรม เกษตรกรรม พาณิชยกรรม ที่อยู่อาศัยให้ชัดเจน วางระบบโลจิสติกส์ที่ดี ให้มีความเหมาะสมที่จะเป็นเมืองเศรษฐกิจใหม่ ที่รองรับการเติบโตของประเทศในอนาคตได้เป็นอย่างดี

อ้างอิง

(1)     http://blogazine.in.th/blogs/thanormrak/post/3333

(2)     http://www.komchadluek.net/detail/20111121/115578/%E0%B8%A2%E0%B9%89%E0%B8%B2%E0%B8%A2%E0%B9%80%E0%B8%A1%E0%B8%B7%E0%B8%AD%E0%B8%87%E0%B8%AB%E0%B8%A5%E0%B8%A7%E0%B8%87.html)

(3)     http://www.greenworld.or.th/columnist/situation/1534

(4)     http://news.mthai.com/hot-news/141460.html

(5)     http://board.palungjit.com/f178/%E0%B8%AA%E0%B8%A3%E0%B8%B8%E0%B8%9B%E0%B9%80%E0%B8%AA%E0%B8%A7%E0%B8%99%E0%B8%B2-%E0%B9%80%E0%B8%95%E0%B8%A3%E0%B8%B5%E0%B8%A2%E0%B8%A1%E0%B8%81%E0%B8%B2%E0%B8%A2-%E0%B9%80%E0%B8%95%E0%B8%A3%E0%B8%B5%E0%B8%A2%E0%B8%A1%E0%B9%83%E0%B8%88-%E0%B8%A3%E0%B8%B1%E0%B8%9A%E0%B8%A0%E0%B8%B1%E0%B8%A2%E0%B8%9E%E0%B8%B4%E0%B8%9A%E0%B8%B1%E0%B8%95%E0%B8%B4-244988.htmlและ http://www.youtube.com/watch?v=pk9PrP3cdzI&feature=player_embedded

(6)     http://www.matichon.co.th/news_detail.php?newsid=1322543369&grpid=01&catid&subcatid และรศ.ศรีศักร วัลลิโภดม, รายการที่นี่ TPBS, วันที่ 1 ธ.ค. 2554

(7)     ใน “ย้าย ไม่ย้ายเมืองหลวง”หน้า 16,มติชนรายวัน ฉบับวันอังคารที่ 29 พฤศจิกายน 2554


เปิดประตูสู่อาเซียน: หรือกรุงเทพจะเล็กลง?

By Wanida Supaporn

หนึ่งในนโยบายระดับประเทศที่กำลังถูกจับตามองขณะนี้ คือการที่สิบประเทศในนามของสมาคมประชาชาติแห่งเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ หรืออาเซียน กำลังจะเดินทางไปสู่การเป็น “ประชาคมเศรษฐกิจอาเซียน” ในปี 2558 (อีกสามปีข้างหน้า)

การขับเคลื่อนอย่างเสรีของสินค้า แรงงาน บริการ และการลงทุนระหว่างประเทศอาเซียนด้วยกัน ย่อมส่งผลโดยตรงต่อเศรษฐกิจและอำนาจการต่อรองของภูมิภาคนี้ในเวทีการค้าโลก   และด้วยข้อได้เปรียบของการมีที่ตั้งติดทะเล ทำให้หลายคนมองความเป็นไปได้ที่ประเทศไทยจะกลายเป็น“ประตูสู่อาเซียน”  

โครงสร้างพื้นฐาน กลายเป็นปัจจัยสำคัญที่ต้องพัฒนา เพื่อสร้างเส้นเลือดใหญ่เชื่อมต่อการค้าและการลงทุน จากกรุงเทพ ออกสู่หัวเมือง และเมืองชายแดนติดกับเพื่อนบ้านอาเซียนต่างๆ

บางที กรุงเทพ อาจจะไม่ใช่เมืองที่โตเดี่ยวอีกต่อไป…

1.จากแหลมฉบังถึงทวาย สู่เขตเศรษฐกิจกาญจนบุรี

เส้นทางการเชื่อมโยงจากทวายถึงแหลมฉบัง (คลิกเพื่อดูภาพใหญ่)

การเยือนสหภาพพม่าของนายกรัฐมนตรี ยิ่งลักษณ์ ชินวัตร เมื่อช่วงต้นปีที่ผ่านมา ไม่เพียงแต่แสดงความคืบหน้าการสานสัมพันธ์ไทย-พม่า ซึ่งมีนโยบายสร้างท่าเรือน้ำลึกและนิคมอุตสาหกรรมที่เมืองทวาย

แต่ในภาพกว้าง ทางการไทยมองถึงการเชื่อมความสัมพันธ์ต่อเนื่อง จากท่าเรือทวาย ผ่านกาญจนบุรี นครปฐม มาถึงกับท่าเรือแหลมฉบัง จ.ชลบุรี มาเป็นเวลานานแล้ว โดยมีผลการศึกษาของญี่ปุ่นระบุชัดเจนว่า หากเปรียบเทียบกับการขนส่งสินค้าโดยผ่านช่องแคบมะละกา เส้นทางทวาย-แหลมฉบังนี้ สามารถร่นระยะเวลาได้ถึง 5 วัน[1]

หรือพูดอีกนัยหนึ่งคือ เส้นทางทวาย-แหลมฉบัง “จะเป็นเส้นทาง Land bridge ที่เชื่อมระเบียงเศรษฐกิจตะวันออก–ตะวันตก  หรือจากอ่าวไทยไปอ่าวเบงกอลที่ระยะทางสั้นที่สุด”  [2]

ยุทธศาสตร์ประตูตะวันตกนี้ ประโยชน์ที่เกิดขึ้นกับไทยคือ ประเทศไทยจะเป็นฮับโลจิสติกส์ในการนำเข้าและส่งออก โดยเฉพาะอย่างยิ่งธุรกิจอุตสาหกรรมการเกษตร (agro industry)  เนื่องจากประเทศไทยได้วางเป้าการเป็น World Food Supply และมีการแปรรูปอาหารที่มีศักยภาพ ทำให้สามารถเป็นศูนย์กลางการผลิตและส่งออกอาหารได้ นอกจากนี้ ยังส่งผลบวกโดยตรงต่อธุรกิจท่องเที่ยว และเป็นการเปิดพื้นที่เศรษฐกิจใหม่ซึ่งเดิมเป็นภูเขา มาสู่การเป็นเมืองท่าหน้าด่านใหม่ [1]

มีการวิเคราะห์ว่า “…เส้นทางที่เกิดขึ้นจะทำให้การเดินทางจากจีน ญี่ปุ่น เวียดนาม ฟิลิปปินส์ ที่ผ่านมาทางแหลมฉบังจะตัดเข้ากาญจนบุรีและออกไปทางทวายเข้าสู่พม่า อินเดีย บังกลาเทศ รวมทั้งประเทศแอฟริกา ยุโรป ได้อย่างรวดเร็วและสะดวกมากยิ่งขึ้น  ซึ่งไม่ใช่การวิน-วินแต่ระหว่างสหภาพพม่ากับประเทศไทย หากมหาอำนาจทางเศรษฐกิจอย่างจีน ญี่ปุ่น อินเดีย และโดยเฉพาะอย่างยิ่ง สหรัฐอเมริกา และสหภาพยุโรป ก็พอใจกับบาทก้าวใหม่ของเส้นทางการเดินเรือโลกสายใหม่…” [3]

โครงสร้างพื้นฐานที่จะมีการพัฒนานั้น มีโครงการเริ่มตั้งแต่ปี 2010 โดยเฟสที่หนึ่งคือ การสร้างถนนไฮเวย์กาญจนบุรี-ทวาย ซึ่งจะแล้วเสร็จภายใน 3 ปี ในระยะทางราว 160 กม. จากบ้านพุน้ำร้อนถึงท่าเรือทวาย ภายใต้งบประมาณมูลค่า 2 พันล้านบาท โดยในระหว่างนั้นก็จะเริ่มดำเนินการเฟสที่สอง ก่อสร้างท่าเรือน้ำลึกทวาย และเฟสที่สามคือ สร้างเขตนิคมอุตสาหกรรม ซึ่งถือว่าเป็นโครงการที่ใหญ่ที่สุดในภูมิภาคนี้และในทศวรรษนี้ โดยใช้วงเงินทั้งสิ้น 4 แสนล้านบาท [1] นอกจากนี้ ภาคเอกชนยังได้เสนอให้รัฐบาลลงทุนระบบราง โดยยกระดับสถานีรถไฟท่าม่วง จ.กาญจนบุรี เป็นชุมทางขนส่งสินค้า และเชื่อมโยงกับเส้นทางรถไฟในฝั่งพม่าไปยังท่าเรือน้ำลึกทวายอีกทางหนึ่ง  [2]


2. การเกิดขึ้นของนิคมอุตสาหกรรมตามชายแดน  

 โครงการทวาย-แหลมฉบัง นำมาสู่การเตรียมตัวของฝ่ายไทย โดยรวมถึงการพัฒนาด่านพรมแดนและสิ่งอำนวยความสะดวกทางการค้า การยกระดับด่านพุน้ำร้อน (ชายแดนกาญจนบุรี)เป็นด่านถาวร ไปจนถึงเตรียมการพัฒนาพื้นที่เศรษฐกิจบริเวณชายแดนจังหวัดกาญจนบุรี

แนวคิดนี้ถูกสานต่อโดยการนิคมอุตสาหกรรมแห่งประเทศไทย ที่ชี้ให้เห็นถึงความสำคัญของการจัดตั้งนิคมอุตสาหกรรมตามแนวชายแดนเพื่อร่วมพลิกฟื้นนิคมอุตสาหกรรมหลังเหตุการณ์อุทกภัยปี 2554 และเพื่อตอบรับกับการค้าและการลงทุนที่จะขยายตัวเมื่อมีการเข้าสู่ประชาคมอาเซียนในปี 2558

หลายฝ่ายเห็นพ้องตรงกันว่า นิคมอุตสาหกรรมชายแดนพุน้ำร้อน จ.กาญจนบุรี มีความน่าสนใจเป็นอันดับต้นๆ เนื่องจาก “ทวายเป็นเมกกะเทรนด์ที่ทุกฝ่ายจะต้องให้ความสนใจ  เพราะมหาสมุทรอินเดียจะเป็นจุดที่สนใจสูงสุด โดยมีพื้นที่รองรับการลงทุน 250 ตารางกิโลเมตร มีขนาดใหญ่กว่ามาบตาพุด 10 เท่า” [4]

นอกจากนิคมอุตสาหกรรมพุน้ำร้อน จ.กาญจนบุรี ที่ถูกวางให้รองรับอุตสาหกรรมต่อเนื่องจากทวาย (ซึ่งทวายจะรองรับการลงทุนอุตสาหกรรมหนัก เช่น ปิโตรเคมี โรงถลุงเหล็ก การผลิตไฟฟ้า) ยังมีนิคมอุตสาหกรรมชายแดนเชียงของ จ.เชียงราย  สำหรับเชื่อมการลงทุนจากจีนตอนใต้ (มณฑลยูนนาน) ได้แก่อุตสาหกรรมแปรรูปยาง ยา และอิเล็กทรอนิกส์ อีกทั้งจะมีการพัฒนาโลจิสติกปาร์คเพื่อรองรับการขนส่งจากจีนตอนใต้ถึงภาคเหนือของไทย และรองรับสะพานข้ามแม่น้ำโขงที่จะเสร็จในปลายปี 2555

อีกแห่งคือนิคมอุตสาหกรรมชายแดนแม่สอด จ.ตาก ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของเขตเศรษฐกิจพิเศษแม่สอดที่รัฐบาลสมัยนายกอภิสิทธิ์ได้ศึกษาไว้ และมีกระทรวงพาณิชย์เป็นหน่วยงานหลักในการพัฒนาเขตเศรษฐกิจพิเศษแม่สอด

การเกิดขึ้นของนิคมอุตสาหกรรมชายแดนทั้งสามแห่งล้วนเป็นตัวกระตุ้นเศรษฐกิจและการเติบโตของเมืองได้อย่างดี โดยเฉพาะอย่างยิ่ง เมื่อบวกกับโอกาสที่เกิดขึ้นภายใต้การเปิดเสรีอาเซียน ขณะที่หัวเมืองใหญ่ตามภูมิภาคต่างๆ ไม่ว่าจะเป็นเชียงใหม่ นครราชสีมา ขอนแก่น ชลบุรี ภูเก็ต  ก็มีการขยายตัวอย่างต่อเนื่อง

จึงเป็นที่น่าสังเกตว่า เมื่อโครงสร้างสาธารณูปโภคเชื่อมโยงหัวเมืองต่างๆเข้ากับเมืองอุตสาหกรรมชายแดนเหล่านี้ก่อสร้างเสร็จเรียบร้อยแล้ว ช่องว่างระหว่างกรุงเทพกับเมืองอื่นๆ ในแง่การเป็นเมืองทรงอิทธิพลต่อเศรษฐกิจระดับประเทศ.. อาจจะไม่เหมือนเดิม

—-

อ้างอิง

 [1]  “ท่าเรือน้ำลึกทวาย จุดพลุเส้นทางการค้าแห่งใหม่ของโลก”  http://www.logisticsdigest.com/article/logistics-insight/item/4285-dawei-port.html

[2] “เปิดตัวมอเตอร์เวย์-รถไฟ เชื่อมอ่าวไทย-อ่าวเบงกอล : แหลมฉบัง – กรุงเทพฯ – ท่าเรือน้ำลึกทวาย”  http://www.oknation.net/blog/print.php?id=682792

[3]  มติชนรายวัน ฉบับวันที่ 2 มกราคม 2555. “เส้นเดินเรือโลก กับ นายกรัฐมนตรี ′โง่′ แหลมฉบัง ทวาย”  http://www.matichon.co.th/news_detail.php?newsid=1325484292&grpid=01&catid=01

[4] “กนอ.ดัน’นิคมน้ำพุร้อน’เชื่อมทวาย” http://daily.bangkokbiznews.com/detail/39576

[5] “เปิดพิมพ์เขียว’ท่าเรือน้ำลึกทวาย’ศูนย์กลางเศรษฐกิจตะวันตก” http://www.suthichaiyoon.com/detail/19561